Królestwo: Grzyby

Typ: Zygomycota

Rząd: Mucorales

Rodzina: Mucoraceae

Rodzaj: Rhizopus

Po raz wszy opisany w 1838 - Ehrenberg ex Corda.

Jest to rodzaj kosmopolitycznych grzybów strzępkowych rezydujących w glebie (lasy, tereny uprawne), na gnijących owocach i warzywach, odchodach zwierząt oraz ..starym chlebie (zepsuta żywność). Niektóre gatunki są częstymi patogenami roślinnymi [1, 2, 3, 4], powszechnie atakują ziemniaki, bawełnę i rozmaite owoce. Jakkolwiek przedstawiciele Rhizopus należą do grzybów występujących powszechnie, zdarzały sie przypadki wywoływania poważnych, często śmiertelnych infekcji u ludzi.

Rhizopus oryzae na Sabouraud's dextrose agar. Kolonia rośnie bardzo szybko w temperaturze 25°C, jest wysoka na 5-8mm. Białe i kosmate na początku, stają się brązowoszare lub czarnoszare zależnie od poziomu sporulacji Mycology Online

Kolonie Rhizopus rosną bardzo szybko (general fungal media), wypełniając szalkę Petriego - dojrzewają w przeciągu czterech dni. Struktura przypomina watę cukrową. Wierzch kolonii jest początkowo biały, z czasem szarzeje i robi się żółtobrązowy. Spód jest biały, blady. Szczepy patogenne mogą rosnąć w 37°C [1, 2, 3, 4]. Rhizopus spp. może przerastać i hamować wzrost innych grzybów. Niektóre struktury widoczne są gołym okiem, na przykład sporangia prezentują się makroskopowo jako czarne kropki pośród białej, włóknistej grzybni.

Grzybnia tych saprobiontów jest typowa dla sprzężniaków - jednokomórkowa i niepodzielona (lub rzadko podzielona). Podczas obserwacji mikroskopowych, widoczne są nieprzegrodzone lub rzadko przegrodzone szerokie strzępki o średnicy 6-15 µm, sporangiofory, rhizoidy (korzeniopodobne strzępki) sporangia i sporangiospory. Sporangiofory są brązowe i zwykle nierozgałęzione, mogą być pojedyncze bądź zgrupowane. Sporangia, o średnicy 30 - 350 µm, usytuowane są na czubku sporangiofor, są okrągłe, spłaszczone przy podstawie. Wyrostki występują rzadko albo nie ma ich wcale, columella jest półokrągła. Sporangiospory (4-11 µm średnicy) są jednokomórkowe, mają kulisty lub jajowaty kształt, barwę szklistą, brązowawą, a ich powierzchnia jest gładka lub prążkowana [2,3].

Cykl życiowy (Rhizopus stolonifer) Cykl życiowy Rhizopus opisuje powyższy schemat, przebiega on podobnie jak u innych Zygomycota. Powstające w sporangiach zarodniki kiełkują tworząc wielojądrowe strzępki o komórczakowa tej, silnie rozgałęzionej budowie. Następnie na nich dochodzi do odróżnicowania się sporangioforów zakończonych sporangiami, w których ponownie na drodze mitozy wytwarzane są haploidalne zarodniki i cykl się zamyka. Istnieje również alternatywna możliwość – cykl płciowy. W sytuacji, w której dojdzie do spotkania różnych strzępek, może dojść do wytworzenia protogametangiów, następnie ich przekształcenia się w gametangia oraz fuzji, w wyniku której powstaje zygosporangium. Dwa typy koniugacyjne rożnych grzybni: „+” i „-”, nie różnią się od siebie pod względem morfologicznym. Dochodzi tam do kariogamii, a następnie zachodzi proces mejozy. Powstała zygospora kiełkuje w sporangiofor i wywarza zarodniki o zrekombinowanym materiale genetycznym (zarówno „+”, jak i „-”). Sprzężniaki są organizmami heterotallicznymi, co oznacza, że cykl płciowy może zajść tylko przy udziale różnych strzepek („+” i „-”)

W obrębie rodzaju Rhizopus wyróżniamy kilka gatunków - do najpopularniejszych należą: Rhizopus arrhizus, Rhizopus azygosporus, Rhizopus microsporus, Rhizopus schipperae oraz Rhizopus stolonifer. W rozróżnieniu gatunków pomagają niektóre z ich cech morfologicznych, takich jak: długość rhizoidów średnica sporangiów, kształt columelli oraz rozmiar, kształt i struktura powierzchni sporangiospor. Różnią się one również temperaturą maksymalnego wzrostu [2].

• R. azygosporus G.-F. Yuan & S.-C. Jong, 1984 (Mycotaxon 20:398).

• R. caespitosus Schipper & Samson, 1994 (Mycotaxon 50:482).

• R. circinans van Tieghem, 1878 (Ann. Sci. Nat., Bot., Sér. VI, 4:369).

• R. echinatus van Tieghem, 1878 (Ann. Sci. Nat., Bot., Sér. VI, 4:370).

• R. equinuus Costantin & Lucet, 1903 (Bull. Soc. Mycol. France 19:202).

• R. homothallicus Hesseltine & Ellis, 1961 (Mycologia 53:419).

• R. megasporus Boedijn, 1958 (Sydowia 12:328).

• R. microsporus van Tiegh. var. chinensis (Saito) Schipper & Stalpers, 1984 (Studies Mycol. 25:31).

• R. microsporus var. microsporus van Tieghem, 1875 (Ann. Sci. Nat. Bot., Sér. 6, 1:83).

• R. microsporus van Tiegh. var. oligosporus (Saito) Schipper & Stalpers, 1984 (Studies Mycol. 25:31).

• R. microsporus var. tuberosus R.-y. Zheng & G.-q. Chen, 1998 (Mycotaxon 69:183).

• R. minimus van Tieghem, 1875 (Ann. Sci. Nat., Bot., Sér. VI, 1:84).

• R. oryzae Went. & Prinsen Geerl., 1895 (Verh. Kon. Akad. Wet., Sect. 2, 4:16).

• R. schipperae Weitzman, McGough, Rinaldi & Della-Lata, 1996 (Mycotaxon 59:220) .

• R. sexualis var. americanus Hesseltine & Ellis, 1961 (Mycologia 53:424).

• R. sexualis (Smith) Callen var. sexualis, 1940 (Ann. Bot., n.s., 4:793).

• R. stolonifer var. stolonifer (Ehrenberg: Fr.) Vuillemin, 1902 (Rev. Mycol. 24: 54).

• R. stolonifer var. lyococcos (Ehhrenb.:Fr.) Stalpers & Schipper, 1984 (Studies Mycol. 25: 10).

Aktualny wykaz można znaleźć tu: http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2008/search.php

Schipper [5] oraz Schipper and Stalpers [6] uwzględnił 5 gatunków i 8 odmian tego rodzaju. Najważniejszymi cechami charakterystycznymi jest temperatura wzrostu (rośnie lub nie w 36°C i °C), długość sporangioforów (powyżej lub poniżej 1mm). Rozmiary sporangiów i spotangioforów oraz ich struktura również są kluczowe w charakterystyce gatunków. Jeden gatunek, R. oryzae, ma 30 synonimów, które są gatunkami otrzymanymi głównie z żywności i napojów alkoholowych wytwarzanych w Chinach, Indonezji i Japonii [7]. Trzy dodatkowe gatunki: R. azygosporus [8], R.caespitosus[9], R. schipperae [10] i jedna odmiana R. microsporus var. Tuberosus [11] zostały opisane od czasu publikacji monografii [5, 6]. Amylomyces jest uważany za synonim Rhizopus [12, 13].

Charakterystyka na podstawie: Domsch, K.H., W. Gams, and T.H. Anderson. 1980. Compendium of soil fungi. Volume 1. Academic Press, London, UK.

Korzystano ze wsparcia i podpowiedzi Sebastiana Pintschera, prezesa sekcji mykologicznej Koła Przyrodników Studentów UJ.

Rhizopus oryzae

Kolonie rosną bardzo szybko, do ok. 1 cm wysokości, mają tendencję do zapadania, są blade lub ciemne, brązowo-szare. Hialinowe stolony, szerokości 15 – 25 μm, produkują zwykle na końcach ryzoidy z 4-8 rozgałęzieniami, długości 150-250μm i 1 – 5 sporangioforami. Pozostałe sporangiofory wyrastają bezpośrednio ze stolonów lub grzybni powierzchniowej. Sporangiofory długości (0.5-)1-2.5(3.2) mm, 14 – 24 μm szerokości, są miejscami rozwidlone, od żółto-brązowych do ciemnobrązowych. Sporangia o średnicy 50-200 μm, mają nieprzejrzyste ściany, od szarobrązowych do czarnych. Columella i wyrostki w przybliżeniu okrągle, zapadają się wkrótce po uwolnieniu spor. Sporangiospory są wygięte, zaokrąglone lub elipsoidalne, o prążkowanej powierzchni (4-)6-8(-12)×(3-)4.5-6(-8) μm. Chlamydospory zawsze obecne, wyrastają pojedynczo lub w krótkich łańcuchach, okrągłe lub owalne, o gładkich ścianach, pozałamywane i hialitowe, o średnicy 10-35 μm średnicy. Relatywny rozwój architektury Rhizopus ma małą wartość taksonomiczną na poziomie gatunków i jest niewystarczająca do wyznaczenia granicy pomiędzy Rh.arrhizus od Rh.oryzae; inne kryteria wykorzystywane do identyfikacji tego gatunku to pozytywna fermentacja rafinozy i obfita sporulacja. Oryginalny opis Rh.arrhizus zawiera nietypowo niską columellę, wysoką na 40-75μm, o średnicy 60-100 μm, ryzoidy są bardzo słabo rozwinięte i hialitowe. Rh.arrhizus jest jednak najlepiej rozpatrywać jako atypowo rozwinięty Rh.oryzae. Uśpione i kiełkujące sporangiospory charakteryzują się głębokimi bruzdami z powierzchnią odmienną od tych, które występują w Rh.stolonifer. Na rozmiar sporangiów ma wpływ temperatura – jest on maksymalny poniżej temperaturowego optimum dla wzrostu. Odcięcie stolonu indukuje formację pojedynczego sporangioforu w pozostałej części. Grzybnia zawiera 2.2 – 5.3% lipidów (głównie C10- oraz C12- nasyconych kwasów tłuszczowych; 1.2% C14-, 18.4% C16-, 11.0% C20- nasyconych oraz 3.7% C16- i 29.4% C18- mono nienasyconych kwasów tłuszczowych), jednak należy zaznaczyć, że zawartość lipidow i ich skład zmienia się podczas wzrostu. Analiza DNA wykazała zawartość GC w granicach 37.5 – 40.0%. Rh. oryzae jest rozpowszechniony głównie w obszarach zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Był licznie odnotowywany w Indiach, w glebach na terenie Pakistanu, Nowej Gwinei, Taiwanu, Ameryki Środkowej, Peru, Argentyny, Namibii, Afryki Południowej, Iraku, Somalii, Turcji, Hiszpanii, Włoch, Węgier, Czech, Słowacji, Niemiec, Ukrainy, Wielkiej Brytanii i USA. Występowanie tego gatunku udokumentowano wśród różnych gleb, włączając niezagospodarowane, tereny leśne, łaki, tereny uprawne (uprawy kukurydzy, pszenicy, orzeszków ziemnych, trzciny cukrowej, ryżu, plantacje owoców cytrusowych, ), na terenach zajętych przez roślinność stepową, na ziemiach alkalicznych, zasolonych moczarach, rejonach pokultywacyjnych, w osadach ściekowych. Wykryto je również w kopalniach uranu, miedzi, na odchodach nietoperzy jaskiniowych, w ptasich gniazdach i na piórach oraz w zanieczyszczonej wodzie stojacej i płynącej. Gatunek ten odpowiada za psucie się przechowywanej żywności,a grzybnia może być pożywieniem dla roztoczy.

Warunki optymalne do produkcji sporangium to temperatura w zakresie 30 - 35°C i niski potencjał wodny; sporulacja jest stymulowana przez aminokwasy (z wyjątkiem L-waliny), kiedy wzrost przebiega w świetle, w ciemności natomiast efekt promujący ma jedynie L-tryptofan i L-metionina. Kiełkowanie sporangioforów może być indukowane wspólnym działaniem L-proliny i jonow fosforanowych, przy czym L-ornityna, L-arginina, D-glukoza i D- mannoza są również skuteczne. Wysoki procent kiełkowania otrzymuje się przy uzyciu medium bogatego w D-glukozę i sole mineralne. Rh.oryzae może rosnąć w temperaturze 15 - 45°C z optimum w 34°C (lub poniżej), minimum to 5-7°C, natomiast maksimum 44 (-49°C). Kwas indolilo-3-octowy jest syntetyzowany wówczas, gdy jest zapewniony prekursor w postaci tryptofanu; razem z tryptofolem, składnik ten jest również otrzymywany w procesie oksydacji trypra miny. Gatunek ten rośnie również na podłożach bogatych w źródła azotu (ale nie azotany) i może utylizować mocznik. Własnosci proteolityczne były odnotowane przy optimum pH 7 i 35°C, przy czym pirydoksyna i tiamina sprzyjają produkcji proteinaz. Stwierdzono fermentację D-glukozy, produkcję poligalakturonaz (źródłem węgla jest celobioza), 1,3-β-glukanaza, zewnątrzkomórkowych lipaz, dehydrogenaz alkoholowych i oksydaz fenolowych. Rh.oryzae jest zaangażowany w transformacje steroidowe i produkuje liczne 4-desmetylosterole. Największą zawartość lipidów wykazuje podczas wzrostu na fruktozie, a źródło węgla wpływa na proporcje między polarnymi i obojętnymi lipidami, przy czym najwyższą zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych obserwuje się w 30°C, a najnizszą w 15°C. Rh.oryzae może przekształcać aflatoksynę A1 do formy izomerycznej, aaflatoksynę G1 do fluorescencyjnego metabolitu AF 1. Zarówno In vivo, jak w ziemi, gatunek ten jest zdolny do degradacji fosforo-organicznych insektycydów, metabolizowania poprzez transformacje oksydatywną herbicydów fenyl amidowych oraz przekształcania niektórych fungicydów do związków siarki. W skład zewnątrzkomórkowych sacharydów wchodzą: kwas glukuronowy, D-ryboza, D-fruktoza, D-glukoza, D-galaktoza i D-mannoza, przy czym ostatnie cztery są charakterystycznym składnikiem grzybni. Rh.oryzae produkuje sporyszowy alkaloid, agroklawinę, która jest toksyczna dla człowieka, owiec i bydła. Oprócz omówionych właściwości chorobotwórczych, wykazuje antybiotyczne właściwości wobec niektórych bakterii. Może rosnąć przy stosunku CO2:O2 18:1, przeżywa suszenie w temperaturze 80-82°C (72h na lisciach tytoniu).

Rhizopus stolonifer

Kolonie rosną bardzo szybko i częto osiągają ponad 2 cm wysokości, maja kolor czerwonawo-szaro-brązowy. Stolony, od hialinowych do brazowych, 13 – 20 μm szerokości, obficie rozgałęzione ryzoidy (300 – 350 μm) z okółkiem wyprodukowanych sporangioforów. Sporangiofory są blade do ciemnobrązowych, zwykle proste, 1.5 – 3 mm wysokości i (13-)20-25(-29) μm szerokości. Sporangia czarne, zazwyczaj o średnicy 100 – 200 μm, Columella (włączając wyrostki) owalna, bladobrązowa, 70 – 120 μm średnicy. Sporangiospory są wygięte, zaokrąglone lub elipsoidalne, o pokryte wypustkami, (5.5-)7-12(14)×(4.5-)6-8.5(-12) μm, głównie czterojądrowe. Chlamydiospory nieobecne w stolonie i rzadkie w ukrytych strzępkach. Zygospory formują się pomiędzy kompatybilnymi strzępkami na pożywce: pepton (1%) - glukoza (2%) – agar, w 21 °C w przeciągu 5-7 dni; na ekstrakcie drożdżowym lub YpSs w 25°C po 1-2 tygodniach. Zygospory są czarne, kurzajkowate, o średnicy 150 – 200 μm. Temperatura wpływa na rozmiar sporangiów i kształt zakończeń strzępków. Niedojrzałe sporangiospory są raczej cienkościenne, podczas gdy dojrzałe charakteryzują się zgrubialymi krawędziami otoczonymi przez amorficzna masę tłuszczowego materiału. Podczas kiełkowania odklada się nowa wewnętrzna ściana, podczas gdy zewnetrzna pęka. Kiełkowanie zygospory skutkuje powstaniem sporangiow; wszystkich „+”, wszystkimi „-„ lub mieszanych „+” i „-„. Analiza sciany komórkowej wykazala obecność L-fruktozy, D-mannozy, D-galaktozy, kwasu D-glukonowego, natomiast rozpuszczalna w zasadach frakcja zawierała kwas uronowy, glukozaminę, aminokwasy i małą ilość fruktozy, mannozy i galaktozy. Zawartosć GC, na podstawie analizy DNA, wynosi 49%. Rh.stolonifer jest jednym z najpowszechniejszych przedstawicieli Mucorales, jest kosmopolityczny, jakkolwiek najczęściej spotyka się go na cieplejszych obszarach.

Produkcja sporangium jest niezależna od długości fali światła widzialnego. Sporulacja może być inhibowana przez aflatoksynę, natomiast kiełkowanie wymaga obecności glukozy jako egzogennego źródła energii i O2. Strzępki germinalne wykazują ujemny autotrofizm. Badano syntezę DNA, RNA i białek oraz zmiany w suchej masie sporangiosporów, objętość i oddychanie podczas kiełkowania. Zygospora kiełkuje mniej niż 30 dni na wilgotnym papierze filtracyjnym. Głowny czas podwojenia grzybni w hodowli plynnej w 25°C wynosi 5.2h, optymalna temperatura wzrostu na agarze to 25 – 26°C, minimum 4.5 – 5°C, a maksimum 35(-37)°C, natomiast punkt śmierci termicznej w soku jabłkowym to 63°C /25min. Minimalny potencjał wody dla wzrostu dla wzrostu wegetatywnego to 100 barów, w glebie wymagane jest minimum 70 barów. Wzrost jest stymulowany przez światło, stolony wykazują dodatni fototropizm. Stwierdzono wbudowywanie znakowanego 14C z KCN do aminokwasów – cyjanek może być również źródłem soli azotowych (ale nie azotany). Wymagane są związki Mn, Cu, Zn, przy czym cynk może podnosić poziom przetwarzania glukozy. Przy jego niedoborze wzrost jest spowolniony i obserwuje się odkładanie kwasu fumarowego. Wzrost na octanie jest lepszy niż na glukozie. Grzyb ten jest zdolny do wzrostu w 100% CO2, jakkolwiek ulega ona zahamowaniu w miarę spadku stężenia O2 względem CO2. Stwierdzono utylizację pektyn, produkcję poligalaktouronaz i pektynometylesteraz, degradację hemicelulozy i produkcję celulaz. Gatunek ten bierze udział w degradacji materiałów bawełnianych w glebie, degradacji chityny, produkuje glikozydowe, proteolityczne i lipolityczne enzymy, jednak w przeciwieństwie do pozostałych nie wytwarza amylaz. Wykazano aktywność dehydrogenazy alkoholowej i transaminazy glioksalowej; tryptamina może być utleniona do kwasu indolilo-3-octowego.

Rhizopus spp. należy do grzybow wywołujących choroby zdefiniowane jako zygomykozy (zygomycosis). Jakkolwiek do określania tych schorzeń wykorzystywano często pojęcie mukormykoz (mucormycosis), zygomykozy są terminem bardziej precyzyjnym i preferowanym. Ich najczęstszą przyczyną jest Rhizopus arrhizus [14], zaraz za nim znajduje się Rhizopus microsporus var. rhizopodiformis. Do zygomykoz zaliczamy infekcje śluzówkowo-skórne, żołądkowo jelitowe, płucne, rhinocerebral infections oraz infekcje rozsiane[14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21]. Cukrzycowa kwasica ketonowa oraz stosowanie immunosupresji (z różnych powodów, na przykład po przeszczepach) są najczęstszymi czynnikami predysponującymi. [14, 17, 22, 23]. Leczenie desferoxaminą, niewydolność nerek, rozległe oparzenia, szok oraz dożylne zażywanie narkotyków również może zwiększać ryzyko zachorowań na zygomykozy [24]. Podczas gdy udar cieplny zaklasyfikowany został do czynników ryzyka wystąpienia rozsianej zygomykozy [15], zanieczyszczone plastry opatrunkowe i drewniane szpatułki językowe często są przyczyną zakażeń szpitalnych [25]. Inwazje żylne powodujące nekrozę zainfekowanej tkanki oraz neuronalne są najbardziej niepokojącymi cechami tych infekcji [26]. Zygomukoza jest często śmiertelna.

Mikroskopowa morfologia Rhizopus oryzae. Sporangiofory mają do 1500mm długości 118 mm szerokości i gladkie ściany, nie podzielone, są proste lub rozgałęzione. Wzrastają ze stolonów naprzeciw rhizoidów, zwykle w grupie 3 lub więcej. Sporangia są zaokrąglone, często o spłaszczonej podstawie, szarawoczarne - do 175µm średnicy, występuje wiele spor. Columella z wyrostkiem jest okragła, ma do 130µm wysokości i rozpada sie do formy parasolowatej po uwolnieniu spor. Sporangiospory są wygiete, zaokraglone lub elipsoidalne z krawedziami na powierzchni, maja do 8mm długosci. Nie wykazuje wzrostu w 45°C, dobrze rośnie w 40°C. Mycology Online

• enzymów: α-amylaza, glukoamylaza,glukanazay (Rhizopus microsporus), pektynaza, celulazy, proteazy, lipazy, endopolygalacturonaza (EPG) – enzym degradujący ścianę komórkową (Rhizopus oryzae),
• otrzymywanie hormonów sterydowych (Rhizopus nigricans)
• kwasu mlekowego (Rhizopus oryzae)
• kwasu fumarowego [28,29] (Rhizopus arrhizus, Rhizopus oryzae)
• kwasu 3,4,5-hydroxybenzoesowego (Rhizopus oryzae)
• alkoholu etylowego - wchodzą w skład mikroflory w procesach gorzelniczych [27]
• sosu sojowego (Rhizopus oligosporus, Rhizopus oryzae)
• chityny [31] (Rhizopus oryzae)
• tempeh

• kwas fumarowy – produkowany jest w bioreaktorach , jako substratu używa się glukozy oraz różnych dodatków m.in. karboksymetylocelulozy, CaCO3 dzięki czemu można osiągnąć wydajność produkcji w granicach 3,8 – 5,36 g/dm3

więcej informacji o produkcji kwasu fumarowego w reaktorach można znaleźć pod: http://www.varia.webd.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=44

• tempeh – jest to pasta sojowa powstała podczas fermentacji soi z użyciem grzybów Rhizopus oligosporus or Rhizopus oryzae, fermentacja trwa od 24 do 36 godzin przy temperaturze ok. 30OC. Jest produkowany w krajach azjatyckich, obecnie w europie można go spotkać w sklepach ze zdrową żywnością. Obecnie poza ziarnami soi korzysta się również z wielu innych rodzajów zbóż i fasoli, co znacznie poprawia doznania smakowe. Jako jeden z nielicznych produktów roślinnych zawiera witaminę B12, która powstaje w wyniku współdziałania różnych mikroorganizmów podczas procesu fermentacji.

beyondlettuce.wordpress.com

więcej informacji można uzyskać m.in. pod adresem: http://www.soya.be

• sos sojowy – również jak tempeh produkowany jest w procesie fermentacji soi z dodatkiem wody i soli. Tradycyjne sposoby produkcji sosu opierają się na mieszaniu produktów wraz z drożdżami Aspergillus oryzae or A. sojae oraz innymi mikroorganizmami m.in. z rodziny Rhizopus, po czym urny z mieszanina wystawiano na słońce, gdzie następowała fermentacja.

Więcej informacji m.in. pod: http://www.clearspring.co.uk/japanese/seasonings/foodquality

• kwasy humusowe [30] (Rhizopus arrhizus)
• błękit reaktywny (Rhizopus oryzae)

[1] de Hoog, G. S., J. Guarro, J. Gene, and M. J. Figueras. 2000. Atlas of Clinical Fungi, 2nd ed, vol. 1. Centraalbureau voor Schimmelcultures, Utrecht, The Netherlands.

[2] Larone, D. H. 1995. Medically Important Fungi - A Guide to Identification, 3rd ed. ASM Press, Washington, D.C.

[3] St-Germain, G., and R. Summerbell. 1996. Identifying Filamentous Fungi - A Clinical Laboratory Handbook, 1st ed. Star Publishing Company, Belmont, California.

[4] St-Germain, G., and R. Summerbell. 1996. Identifying Filamentous Fungi - A Clinical Laboratory Handbook, 1st ed. Star Publishing Company, Belmont, California.

[5] Schipper, M.A.A. 1984. A revision of the genus Rhizopus. I. The Rhizopus stolonifer-group and Rhizopus oryzae. Studies Mycol. (Baarn) 25:1-19.

[6] Schipper, M.A.A., and Stalpers, J.A. 1984. A revision of the genus Rhizopus. II. The Rhizopus microsporus-group. Studies Mycol. (Baarn) 25:20-34.

[7] Hesseltine, C.W. 1965. A millennium of fungi, food, and fermentation. Mycologia 57:149-197.

[8] Yuan, G.-F., and S.-C. Jong. 1984. A new obligate azygosporic species of Rhizopus. Mycotaxon 20:397-400.

[9] Schipper, M.A.A., and R.A. Samson. 1994. Miscellaneous notes on Mucoraceae, Mycotaxon 50:475-491.

[10] Weitzman, I., D.A. McGough, M.G. Rinaldi, and P. Della-Lata. 1996. Rhizopus schipperae, sp. nov., a new agent of zygomycosis. Mycotaxon 59:217-225.

[11] Zheng, R.-y., and G.-q. Chen. 1998. Rhizopus microsporus var. tuberosus var. nov. Mycotaxon 69:181-186.

[12] Ellis, J.J. 1985. Species and varieties in the Rhizopus arrhizus-Rhizopus oryzae group as indicated by their DNA complementarity. Mycologia 77:243-247.

[13] Ellis, J.J., L.J. Rhodes, and C.W. Hesseltine. 1976. The genus Amylomyces. Mycologia 68:131-143.

[14] Chakrabarti, A., A. Das, A. Sharma, N. Panda, S. Das, K. L. Gupta, and V. Sakhuja. 2001. Ten years' experience in zygomycosis at a tertiary care centre in India. J Infection. 42:261-266.

[15] Anstead, G. M., D. A. Sutton, E. H. Thompson, I. Weitzman, R. A. Otto, and S. K. Ahuja. 1999. Disseminated zygomycosis due to Rhizopus schipperae after heatstroke. J Clin Microbiol. 37:2656-2662.

[16] Cuvelier, I., D. Vogelaers, R. Peleman, D. Benoit, V. Van Marck, F. Offner, K. Vandewoude, and F. Colardyn. 1998. Two cases of disseminated mucormycosis in patients with hematological malignancies and literature review. Eur. J. Clin. Microbiol. Infect. Dis. 17:859-863.

[17] Eucker, J., O. Sezer, B. Graf, and K. Possinger. 2001. Mucormycoses. Mycoses. 44:253-260.

[18] Hagensee, M. E., J. E. Bauwens, B. Kjos, and R. A. Bowden. 1994. Brain abscess following marrow transplantation: experience at the Fred Hutchinson Cancer Research Center, 1984-1992. Clin Infect Dis. 19:402-8.

[19] Leong, A. S. Y. 1978. Granulomatous mediastinitis due to Rhizopus species. Am. J. Clin. Path. 70:103-107.

[20] Schell, W. A. 2000. Unusual fungal pathogens in fungal rhinosinusitis. Otolaryngol Clin N Amer. 33:367-373,X.

[21] Tan, H. P., A. Razzouk, S. R. Gundry, and L. Bailey. 1999. Pulmonary Rhizopus rhizopodiformis cavitary abscess in a cardiac allograft recipient. J Cardiovasc Surg (Torino). 40:223-6.

[22] Grossi, P., C. Farina, R. Fiocchi, and D. Dalla Gasperina. 2000. Prevalence and outcome of invasive fungal infections in 1,963 thoracic organ transplant recipients - A multicenter retrospective study. Transplantation. 70:112-116.

[23] Patel, R., D. Portela, A. D. Badley, W. S. Harmsen, J. J. Larson-Keller, D. M. Ilstrup, M. R. Keating, R. H. Wiesner, R. A. Krom, and C. V. Paya. 1996. Risk factors of invasive Candida and non-Candida fungal infections after liver transplantation. Transplantation. 62:926-934.

[24] Ribes, J. A., C. L. Vanover-Sams, and D. J. Baker. 2000. Zygomycetes in human disease. Clin Microbiol Rev. 13:236-301.

[25] Gartenberg, G., E. J. Bottone, G. T. Keusch, and I. Weitzman. 1978. Hospital-azquired mucormycosis (Rhizopus rhizopodiformis) of skin and subcutaneous tissue: Epidemiogy, mycology, and treatment. N. Engl. J. Med. 299:1115-1118.

[26] Frater, J. L., G. S. Hall, and G. W. Procop. 2001. Histologic features of zygomycosis - Emphasis on perineural invasion and fungal morphology. Arch Pathol Lab Med. 125:375-378.

[27] K.R. S. Celestino, R. B. Cunha and C. R. Felix, Characterization of a β-glucanase produced by Rhizopus microsporus var. microsporus, and its potential for application in the brewing industry

[28] Zhou, Ying, Ph.D., Purdue University, 1999, Fumaric acid fermentation by Rhizopus oryzae in submerged systems 149 pages; AAT 3018471

[29] R. A. Rhodes, A. J. Moyer, Mabel L. Smith, and Sinah E. Kelley Production of Fumaric Acid by Rhizopus arrhizus

[30] Monika Solecka, Stanisław Ledakowicz, Biologiczne procesy oczyszczania barwnych ścieków włókienniczych

[31] Wei Liao, Ph.D., co-production of fumaric acid and chitin using rhizopus oryzae fermentation on a nitrogen-rich agricultural residue — dairy

• Mycology Online http://www.mycology.adelaide.edu.au/

• http://zygomycetes.org/

• http://www.doctorfungus.org/thefungi/rhizopus.htm

• http://www.mycolog.com/

K.K

Metody otrzymywania glicerolu przez mikroorganizmy znane są już od 150 lat. Już podczas I Wojny Światowej glicerol (w celu wytwarzania materiałów wybuchowych) otrzymywano przy użyciu drożdży. Metoda ta została jednak wyparta przez metody syntezy chemicznej z wykorzystaniem propenu (główniepoprzez epichlorohydrynę) po II Wojnie Światowej. Przeważającym mankamentem metod biologicznych była stosunkowo niewielka iloscia otrzymywanego glicerolu oraz problem z jego ekstrakcją z pożywki. . Na chwilę obecną gdy koszt propenu wzrósł jak również zmnijszyła się jego dostępność, szczególnie w krajach rozwiniętych a glicerol stał się podstawą produkcji wielu innych chemikaliów rodukcja glicerolu poprzez fermentacje stała się atrakcyjną alternatywą.

W wyniku zintensyfikowanych prac polegających na wykorzystaniu nadekspresji i/lub wykluczeniu („knock out”) genów związanych ze szlakami promującymi produkcję glicerolu otrzymano wiele szczepów bakterii oraz grzybów o znacznej produktywności. (Tab.2).

Pokaźna nadprodukcja glicerolu przez drożdże z monosacharydów może być osiągnięte przez: ( - 1) formowanie kompleksu pomiędzy acetaldehydem jonami disiarczkowymi ograniczające produkcję etanolu oraz przestawiają równowagę na syntezę glicerolu; (2) wzrost kultury drożdży przy pH bliskim 7 lub wyższym; (3) użycie drożdży osmotolerancyjnych.

Saccharomyces cerevisiae

Względnie wydajnymi producentami glicerolu są bardzo dobrze poznane S. cerevisiae. W ich przypadku glycerol jest produktem ubocznym fermentacji cukru do etanolu w procesie redox-neutralnym (4). U drożdży tych glicerol odgrywa ważną rolę w procesach fizjologicznych takich jak odpowiedź na stres somotyczny, zarządzanie poziomem cytozolowego fosforanu oraz utrzymana równowagi NAD+/NADH (5). W przypadku Saccharomyces cerevisiae w celu osiągnięcia nadprodukcja glicerolustosuje się pierwsze dwie spośród wspomnianych metod. Pierwszą opartą na pułapkowaniu aldehydu acetylowego możemy przedstawić za pomocą równiania: Heksoza + disiarczek → disiarczek_ aldehydu_acetylowego + CO2 + H2O + glicerol

Druga metoda oparta o hodowlę w neutralnym lub lekko zasadowym pH: 2hexose → 2glycerol + etanol + kwas octowy + 2CO2 + 2H2O

Reakcja ta zachodzi równolegle do zwykłej fermentacji alkoholowej.

Poniżej (Fig4.) przedstawiono hipotetyczny szlak (ciągłe linie) katabolizmu glukozy u mutanta tpi1 S. cerevisiae. Produkcja glicerolu zachodzi poprzez detoksykację DHAP. Zachodzi ona przez redukcję DHAP do G3P i kolejno defosforylację do glicerolu. Wymaga to aby wszystkie NADH wygenerowane podczas reakcji dehydrogenazy aldehydu- 3-fosfoglicerynowego były dostępne w celu redukcji DHAP. Utlenienie któregokolwiek z cytozolowych G3P lub cytozolowych NADH przez inny proces (linie przerywane) będzie prowadziło do akumulacji DHAP.

FIG. 1. Hipotetyczny szlak katabolizmu glukozy u (tpi1 ) S. cerevisiae. Opis w tekście. Skróty: GAP, aldehyd 3-fosfoglicerynowy; FBA, aldolaza fruktozo-1,6-bifosforanu; GPD, cytozolowa dehydrogenaza G3P; GPP, fosfataza glicerolu; GUT, mitochondrialna flavin adenine dinucleotide-dependent G3P dehydrogenase; NDE, zewnętrzna mitochondrialna dehydrogenaza NADH; PDC, dekarboksylaza pirogronianowa; ADH, dehydrogenaza alkoholowa.

Ostatecznie w wyniku licznych modyfikacji udało się osiągnąc stężenie glicerolu w wysokości 230 g/L przy konwersji 40% cukru.

Problemy związane z produkcją glicerolu przez S. cerevisiae: (1) stosunkowo wysoki stopień zanieczyszczenia etanolem, aldehydem acetylowym czy kwasem octowym; (2) wysokie ilości siarki lub innych czynników wspomagających w czasie fermentacji (3) niska produktywność glicerolu oraz niskie końcowe stężenie w pożywce utrudniające odzysk

Drożdże osmotolerancyjne

Większość z drożdży osmotolerancyjnych należy do rodzaju: Candida, Debaryomyces, Hansenula, Pichia, Saccharomyces, Schizosaccharomyces, Torulaspora oraz Zygosaccharomyces.

Głównymi ich zaletami względem procesów opartych na alkalizacji I pułapkowaniu są: (1) tlenowe warunki prowadzenia hodowli; (2) brak dodatkowych czynników wymaganych do efektywnej fermentacji; (3) możliwość używania znacznie wyższych stężeń cukru przekładające się na wyższą produktywność; (4) znacznie łatwiejszy process technologiczny (5) mniejsze zanieczyszczenia.

Od 1970 prowadzono w Chinach intensywne badania nad rozwinięciem produkcji glicerolu w oparciu o drożdże osmotolerancyjne. Trzy lata później Zhuge spośród 5000 szczepów wyróżnił jeden o znacznym potencjale. Szczep ten izolowany ze szklistych owoców (“glazed fruit”) na południu Chin nazwano później C. glycerinogenes.

Candida glycerinogenes jest w stanie produkować ponad 137g glicerolu na litr przy efektywności konwersji ochodzącej do 65% - opartą o konsumpcję glukozy oraz produktywność 32g/L/dzień. W związku z gwałtownymi podwyżkami cen ropy naftowej, ponad 10,000 ton glicerolu produkowano w wyniku fermentacji C. glycerinogenes w Chinach (co stanowiło 12% zapotrzebowania). Do najbardziej zdumiewających osiągnięć tamtejszych naukowców związanych z użyciem szczepów osmotolerancyjnych należą: (1) izolacja nowych szczepów osmotolerancyjnych drożdży produkujących powyżej 130 g/L glicerolu; (2) produktywność i stężenie glicerolu w pożywce do 58%, 30 g/(L dzień) oraz 110–120 g/L, utrzymane przy optymalizacjach na skale komercjalną; (3) rozwój nowej techniki destylacji o efektywności wyższej niż 90%. Obok Candida glycerinogenes spośród osmotolerancyjnych drożdży także Pichia farinose i Canddia krusei wzbudziły spore zainteresowanie. W ich wypadku glycerol produkowany jest w wyniku odpowiedzi na zewnątrzkomórkowy stres osmotyczy. Pierwszym etapem produkcji glicerolu przez te mikroorganizmy jest synteza fosforanu dihydroksyacetonu katalizowana przez dehydrogenazę fosforanu-3-glicerolu (GPDH). Wyróżniamy dwa izoenzymy GPDH: indukowany osmotycznie Gpd1p oraz konstytutywny Gpd2p. Wysoką aktywność Gpd1p można osiągnąć przez dodawanie do pożywki osmoregulatorów (takich jak np. NaCl, PEG4000 czy właśnie glicerol) co w wypadku glicerolu wydaje się nieco dziwne gdyż przyjęło się sądzić, że product fermentacji hamuje wzrost komórek oraz akumulację produktu. W tym wypadku sytuacja wygląda jednak inaczej, gdyż glicerol był produkowany aby zapobiegać utracie wody w warunkach silnego stresu osmotycznego.

Wiedza na temat biosyntezy glicerolu na molekularnym i genetycznym poziomie jest wciąż niewielka. Szczególnie tyczy się to szczepów Candidia i Pichia. Zrozumienie metabolizmu glicerolu zachodzącego u drożdży umożliwi przy użyciu inżynierii genetycznej dalsze zwiększenie wydajności produkcji.

Algi

Autotroficzna produkcja glicerolu przeprowadzana przez gaunki alg: Dunaliella tertiolecta oraz Dunaliella uznawano za kuszące jako że CO2 i światło mogły zostać użyte jako źródła odpowienio węgla i energii. W gatunkach tych glicerol jest akumulowany wewnatrzkomorkowo w odpowiedzi na wzrost stężenia NaCl (Ben-Amotz and Avron, 1981; Ben-Amotz, 1983). Zewnatrzkomórkowa koncentracja gliceroli dochodzącą do 5 g/L osiągnięto w medium zawierającym 4 M NaCl przy użyciu D. tertiolecta immobilizowanych na alginacie wapnia (Grizeau and Navarro, 1986). W związku z niską produktywnością zastosowanie alg jako organizmów produkujących glicerol nie znalazło uznania a koncepcję porzucono.

Bakterie

Produkcja glicerolu przez bakterie cieszyła sie niewielkim zainteresowaniem ze strony badaczy I jedynie procesy przeprowadzane przez Lactobacillus lycopersici oraz Bacillus subtilis wydawały się obiecujące (Neish et al., 1947). Dla przykładu B. subtilis osiągnął stężenie glicerolu równe 29.5% w medium glukoza-ekstrak drożdżowy w ciągu 8dni (Neish et al., 1945). Badania nad produkcją glicerolu przez bakterie przerwano w związku z wolną fermentacją jak również relatywnie niską efektywność (Table 3).

Pod koniec lat 90’ ponownie zainteresowano sie bakteriami jako potencjalnymi producentami glicerolu. Klonowanie zarówno genów bakteryjnych jak I drożdżowych odpowiedznialnych za metabolism glicerolu do różnych bakterii zaowocowało nadaniem rekombinantowemu organizmowi, chronionej patentem, zdolności bezpośredniej fermentacji glukozy do 1,3-propanediolu (Laffend et al., 1996).

W 2000 roku szacunkowa produkcja glicerolu na świecie wyniosła około 500,000 ton. W 2001 roku światowa produkcja przekroczyła 600,000 ton. Ilość importowanego i/lub produkowanego glicerolu w europie osiągnęła pułap 227,000 ton w roku 1999 (dane APAG).

Glicerol jest związkiem wszędobylskim. Możemy go znaleść zarówno w przemyśle, towarach konsumpcyjnych jak i specjalistycznych produktach. Jest składnikiem wielu produktów oraz produktem pośrednim w wielu reakcjach o znaczeniu przemysłowym podczas wytwarzania m.in. mydeł/detergentów czy estrów glicerolu. Występuje również w takich towarach konsumpcyjnych jak: środki farmaceutyczne, kosmetyki, tytoń, jedzenie, napoje oraz produktach takich jak np. farby, żywice czy papier. Oprócz zastosowania komercjalnego, produkcja glicerolu ma dodatkowe znaczenie dla szczepów winnych S. cerevisiae gdzie jest jednym z najważniejszych produktów uboczny w fermentacji winnej tuż za etanolem oraz tlenkiem węgla. Ten polialkohol nie wpływa bezpośrednio na aromat wina aczkolwiek wpływa na słodkość oraz pełnie trunku.

S.K. YALÇI .N and Z.Y. ÖZBAª: Production of Glycerol by Wine Yeasts, Food Technol. Biotechnol. 44 (4) 525–529 (2006)

Z.-X. Wang et al.: Glycerol production by microbial fermentation: A review, Biotechnology Advances 19 (2001) 201–223

Handbook of Industrial Mycology By Zhiqiang An, CRC Press 2004

CHEN Guo, and GUAN Yixin: Influence of Osmoregulators on Osmotolerant Yeast Candida krusei for the Production of Glycerol, Chinese J. Chem. Eng., 14(3) 371—376 (2006)

Esabi Basaran Kurbanoglu: Enhancement of glycerol production with ram horn hydrolysate by yeast, Energy Conversion and Management 44 (2003) 2125–2133

Karin M. Overkamp et al.: Metabolic Engineering of Glycerol Production in Saccharomyces cerevisiae APPLIED AND ENVIRONMENTAL MICROBIOLOGY, June 2002, p. 2814–2821

F. Radler and H. Schtitz: GLYCEROL PRODUCTION OF VARIOUS STRAINS OF SA CCHAR OMYCES, Am. J. Enol. Vitic., Vol. 33, No. 1, 1982

www.wikipedia.com

„Gdybyśmy chcieli skosztować wina z każdej z 10000 odmian, to pijąc codziennie wino z innej odmiany, potrzebowaliśmy 27 lat aby zdegustować je wszystkie! A gdzie do tego jeszcze kupaże? Uff…byłoby pracy na całe życie…”

Oto kilkanaście najznamienitszych szczepów winiarskich. Spośród kilkuset znanych odmian winorośli jest kilka, które nie mają sobie równych. Wszystko to dlatego, że tworzą lub współtworzą większość najwspanialszych win świata. Wśród szczepów czerwonych bez wątpienia są to: Cabernet Sauvignon, Merlot, Pinot Noir, Syrah (Shiraz), Nebbiolo, Sangiovese, Tempranilo. Wśród białych Chardonnay, Sauvignon Blanc, Sémillon, Riesling czy Gewürztraminer. Często już miejsce pochodzenia winorośli umożliwia ocenę charakterystyki wina. W każdym z regionów uprawia się dziesiątki charakterystycznych dla nich szczepów i ich odmian. Niektóre szlachetne szczepy, jak Riesling czy Pinot Noir, niewiele mogą zyskać na towarzystwie innych, aczkolwiek w większości przypadków umiejętne łączenie szczepów sprzyja powstawaniu dodatkowych walorów, takich jak barwa, moc czy aromat.

Riesling

Riesling uważany jest za jeden z absolutnie najszlachetniejszych szczepów winnym na świecie o którym mówi się również „niekwestionowanym władcą winnic niemieckich i jedną z najmniej rozumianych odmian winorośli na świecie”. Jego mała popularność podtrzymywana jest przez szowinistyczne podejście Francji, z której wywodzi się większość klasycznych i szlachetnych odmian, poza wspomnianym Rieslingiem, którego można tu uprawiać jedynie w pasie o szerokości 50km od niemieckiej granicy. Riesling jest swoistym cudem, mimo iż oddaje wiele z ziemi i klimatu w którym dojrzewa, to zachowuje równocześnie swoją osobowość i swoistą werwę. Wytwarza się z niego wszelkie możliwe wina: od wytrawnych po niemal dekadencko słodkie wina deserowe, a do tego jego potencjał dojrzewania jest nieporównywalnie większy niż jakiejkolwiek innej odmiany. W związku z tym, iż powstało wiele odmian szczepów których jedyną wspólną cechą z prawdziwym Rieslingiem jest nazwa w Niemczech często używa się nazw związanych z miejscami w których szczep ten dowiódł swojej świetności (np. Johannisberg Riesling, czy Rhine Riesling). Główną cechą Rieslinga jest bogactwo aromatu. Dojrzewa do bardzo wysokiej wagi moszczu, bez utraty kwasowości, co jest kluczem do uzyskiwania wspaniałych, białych win niemieckich. To, co w szczególny sposób decyduje o jakości win wyrabianych z tych gron, to delikatny bukiet , subtelny owocowy aromat, pikantna kwasnosc i dojrzalość rasy. Riesling to bardzo eleganckie wino właściwe na wszystkie okazje.

Merlot

Jeden z najlepszych szczepów czerwonych na świecie. Stanowi trzon upraw w Saint - Emilion i Pomerol, ale odgrywa także wielką rolę w Médoc i Graves ponieważ znakomicie harmonizuje z Cabernet Sauvignon. Wina z Merlot są owocowe z wyraźnie słodkim posmakiem. Można w nich wyczuć intensywny smak śliwek i czarnej porzeczki. Częste określenie Merlota to aksamitny i gładki. Wspomniany Cabernet Sauvignon nadaje winu kolor (mieszankom z Bordeax), wzbogaca w alkohol, nadaje mu giętkość, sprężystość, okrągłość jak również umożliwia względnie szybkie uzyskiwanie właściwego tym winom aromatu. Ma stosunkowo niską kwasowość, taniny na tyle gładkie, że wino nie wymaga długiego starzenia w beczce. Uprawia się go z powodzeniem w północno-wschodnich Włoszech, a szczególnie dobrze udaje się w Kaliforni. Najznakomitszym winem świata ze szczepu Merlot jest oczywiście Chateau Petrus z Pomerol (95% Merlot, 5% Cabernet Franc).

Chardonnay

Szczep białych winogron, jeden z najważniejszych i najszerzej uprawianych na świecie. Nazwę swą bierze od miejscowości w Maconnais. Od tych małych złocistych gron , nie zapominajmy, biorą swój początek najwspanialsze białe wina wytrawne Francji, szampan i najbardziej wytworne wina amerykańskie. Chardonnay hoduje się niemal w każdym produkującym wino kraju. W Burgundii Chardonnay daje takie wina jak Chablis, Meursault, Montrachets, Corton-Charlemagne, Montagny, Rully, Mâconnnais, Pouilly-Fuissé i wiele innych. Warto wiedzieć, iż w odróżnieniu od większości producentów z Nowego Świata, tradycyjne dobre burgundy mają niewiele lub wcale nie mają kontaktu z nowym dębem (co pozwala zachować im osobowość i uwydatnić konkretny terroir). Chardonnay dostarcza znakomitych win jednoszczepowych w Kaliforni, Australii, Nowej Zelandii i we Włoszech. Nowy Świat - Chardonnay i dąb to para idealna - chyba żaden inny szczep białych winogron nie nadaje się równie dobrze do dojrzewania w dębie. W zależności od regionu uprawy i sposobu winifikacji znajdziemy w nim aromaty jabłek, melona, ananasa, dymu, masła czy orzechów.

Cabernet Sauvignon

Najbardziej znany, klasyczny, czerwony szczep winny na świecie. Możemy go znaleźć zarówno w regionach bardzo zimnych (na południu Nowej Zelandii) jak i pełnym słońca Libanie . Można z niego robić wina jedno szczepowe ale najwspanialsze wyniki osiąga w mieszankach z innymi szczepami . Najpopularniejszy kupaż to połączenie Caberneta Sauvignon i Merlota – typowa mieszanka Bordeaux. Wina Cabernet Sauvignon cechują się charakterystycznym aromatem i smakiem czarnych porzeczek, któremu towarzyszą zapachy żywiczne, korzenne, niekiedy z odrobiną dymu i lukrecji. Pierwotne aromaty Cabernet nie są tak wyróżniające się jak w innych szczepach, ale za to ma on niezwykłą skłonność do rozwijania swego bukietu w miarę starzenia się w butelce. Doskonale nadaje się do komponowania z bardziej giętkimi szczepami takimi jak tłusty, owocowy, wcześniej dojrzewający Merlot, który czyni go bardziej okrągłym i miękkim, Cabernet Franc, który czyni go bardziej perfumowanym, czy Petit Verdot, który czyni go bardziej pikantnym.

Tempranillo

Hiszpańska odpowiedź na powyższy szczep. Daje wino o niezwykle głębokiej barwie, dobrze przechowujące się, a jednocześnie, co jest niezwykłe w Hiszpani, o niewysokim poziomie alkoholu. Temprano oznacza wczesny, co prawdopodobnie wiąże się z wczesnym jego dojrzewaniem. Faktem jest, że Tempranillo dojrzewa o dwa tygodnie wcześniej niż Garnacha (Grenache), który jest składnikiem większości kupażowanych win hiszpańskich. W Penedes znany jest jako Ull de Llebre, Ojo de Liebre w Katalonii, w Valdedepenas - Cencibel. Na północ od Madrytu, w chłodniejszym Ribera del Duero nazywany jest Tinto Fino. Tempranillo jest czwartą pod względem wielkości uprawy odmianą hiszpańską, po Garnacha, Monastrel i Bobal. W końcu to Tempranillo swą sławę zawdzięcza Vega Sicilia i Pesquera. Tempranillo popularne jest także w Portugalii (Tinta Roriz, także jako składnik porto). Trochę uprawia się tę odmianę w Kalifornni (nazywa sie tu Valdepenas!) a także w argentyńskiej Mendozie.

Gewürztraminer

Jedna z odmian czerwonego Traminera pochodzaca z Poludniowego Tyrolu (Wlochy). Gewürztraminer wzglednie Traminer to bardzo stara odmiana szczepu uprawiana w Wirtembergii na najlepszych stanowiskach z przeznaczeniem na calkiem specjalne wina. Szczep jest bardzo wymagajacy i potrzebuje glebokich i zyznych gleb na najlepszych stanowiskach. Wynikiem staran winogrodników jest zlotozólte wino, niezwykle subtelne z owocowym posmakiem. Jest lagodne i ma bogaty bukiet, a w jego nieskazitelnej korpulentnosci zawiera sie pelnia najdelikatniejszych substancji aromatycznych. Gewürztraminer, szczególnie z póznego zbioru lub z gron wyselekcjonowanych, jest bardzo cenionym winem najwyzszej jakosci, chetnie serwowanym do deserów. Wina z tego szczepu charakteryzują się głębokim złotym kolorem. Są pełne, bogate, nieco tłuste z charakterystycznym, intensywnym bukietem, w którym rozpoznać można nuty pieprzu, cynamonu, liczi, mango, geranium, róży, piwonii i gardenii dochodzą do tego akcenty miodu i karmelu. Gewürztraminer to chyba najbardziej aromatyczne ze wszystkich win. Ma całkiem spory, sięgający nawet 10 lat potencjał dojrzewania.

Nebbiolo (Spanna)

Najważniejsza odmiana w Piemoncie i Dolinie Aosty, we Włoszech znana również jako Spanna. W kronikach miasta La Morra wzmiankowana była w 1512 jako „Nebilium” . W Dolinie Aosty uprawiali ją zakonnicy już w XIII wieku. Daje wina mocne, bogate w alkohol, o zapachu przypominającym suszone róże i fiołki. Kolor intensywnny o czerwieni granatu z odcieniem pomarańczowym pochodzącym z naturalnego utleniania w beczce. W młodości wina niezwykle gabnikowe i dużą ilością kwasu, co charakteryzuje wina wymagające długiego leżakowania! Daje wina uchodzące za najlepsze we Włoszech a nawet w świecie - Barolo i Barbaresco. Niestety, ale by mogło nas satysfakcjonować nigdy nie będzie tanie, musi być z dobrego rocznika, od uznanego producenta i w odpowiednm wieku !

Pinot Noir

Równie szlachetny szczep jak poprzedni, ale nadzwyczaj wrażliwy na wahania temperatury, chociaż lubi klimat chłodny. Na szczęście wcześnie dojrzewa, dając wino o owocowym aromacie, z przewagą zapachu malin, truskawek , wiśni i czarnej porzeczki. Pinot noir jest stosunkowo ubogi w garbniki, nie wymaga zbyt długiego dojrzewania. Nie lubi przenosić się z miejsca na miejsce, trudno zadomawia się w innych zakątkach świata. Dojrzewając, smak jego może rozwinąć się , w niezwykle słodki, wonny kwietny bukiet. Inną niezwykłą cechą Pinot Noir jest możliwość uzyskiwania w stosunkowo krótkim czasie niezwykłego ceglasto pomarańczowego koloru, ponadto wina te zawsze są mało słodkie i nie powinny być przesadnie ciężkie. Produkcja wysokiej klasy Pinot Noir jest niezwykle trudna, a złośliwi twierdzą, że jest to szczep produkujący producentów wina a nie odwrotnie. W istocie, wielu winiarzy ze stratami wróciło do łatwiejszych w uprawie gron. We Francji uprawy Pinot Noir koncentrują się w północno wschodnich regionach (Burgundia, z czego 2/3 w Côte d'Or, Alzacja i oczywiście Szampania, gdzie Pinot Noir służy do produkcji szampanów).

Sangiovese

Odmiana dająca najpopularniesze w świecie włoskie wino – Chianti . Prawdopodobnie należy do najstarszych odmian winorośli we Włoszech, przypuszcza się, że jego ojczyzną jest Toskania, chociaż uprawia się ją także bardziej na północ - w Emilii-Romanii (Sangiovese di Romagna). Stanowi jedną z głównych upraw winorośli w Marchii, Umbrii, w Abruzzach, Lacjum i na Elbie. Po trochu spotkać ją można prawie we wszystkich regionach winiarskich Włoch. Uprawia się ją w Argentynie, Australii, Francji, Algierii, Tunisie i w Rumunii. Tworzy wina wytrawne, lekko garbnikowe, z typowym bukietem fiołków, z lekko gorzkim finiszem. Ma kolor rubinowej czerwieni.

Sauvignon Blanc

Jedna z najstarszych odmian białych winogron we Francji, uprawiana przede wszystkim w regionie Loary i Bordeaux. Jest uważany za prawdziwie tęczowy szczep, w którym rzeczywiście wyróżnić można sześć kolorów : biały, czerwony, różowy, czarny, zielony i fioletowy. Pochodzenie tej winorośli jest niepewne, ale specjaliści skłaniają się do tego, ze jej ojczyzną może być Loara, a właściwie rejon dzisiejszego Berry i Nivernais, czyli miejsca skąd pochodzi najbardziej prestiżowe wino Loary, Sancerre i Pouilly Fumé. Stosunkowo mało wydajna, ale bardzo ceniona z uwagi na jej owocowość. W połączeniu z Semillon i Muscadelle daje najwspanialsze wina deserowe na świecie - Sauternes i Barsac lub znakomite, wytrawne białe wina z Graves i Entre-Deux-Mers. Poza Włochami najlepiej przyjęła się w Nowej Zelandii, gdzie daje pikantne, o soczystym smaku owocu wina, które mogą konkurować z winami znad Loary.. Mimo zmniejszającej się powierzchni upraw we Francji, swoją popularność zaczął zdobywać na innych kontynentach. Winiarze z Nowego Świata doskonale opanowali technikę szybkiego tłoczenia winogron, która w połączeniu z fermentacją w niskiej kontrolowanej temperaturze w stalowych kadziach daje ciekawe owocowe wina. Sauvignon Blanc daje wina owocowe, orzeźwiające, przeznaczone do picia głównie jako wina młode, nie więcej niż kilka lat po zbiorach

Semillon

Biała odmiana winogron rozpowszechniona na całym świecie z uwagi na jej szczególną podatność na szlachetną pleśń (Botrytis cinerea), czyniąca ją idealną do produkcji białych win likierowych. Szczególnie nieoceniona w Sauternes. Oczywiście używa się jej także do wytwarzania win wytrawnych zarówno w Sauternes , Graves i wielu innych regionach Francji a także w Australii, Chile i Brazylii. Pamiętajmy jednak, że wytrawne wina z Sauternes zawsze występują pod AOC Bordeaux, ponieważ Sauternes zastrzeżone jest wyłącznie dla win słodkich. W Australii produkuje się Semillon jako wino odmianowe (varietal), jednak prawie zawsze jest ono wytrawne. Młode wina są płaskie, mają aromat trawy, agrestu i cytryny, pochodzące z cieplejszych rejonów - jabłka i grapefruita. Dojrzałe są bardziej złożone, z nutą miodu i grzanki, leżakowane w dębowych beczkach są pełne i bogate, bardzo słodkie; pozostałe są winami lekkimi i wytrawnymi. Ma bardzo dużą podatność na działanie botrytis nadającego mu aromat miodu, marmolady i rodzynek.

Syrah (Shiraz)

Czerwona odmiana winogron uprawiana głównie w dolinie północnego Rodanu, gdzie służy do wyrobu znakomitych win czerwonych Hermitage, Cornas i Cote Rotie, oraz w Australii (znana tam jako Shiraz). Historia szczepu zaczyna się na Środkowym Wschodzie, w mieście Shiraz (leży na południowy wschód od dzisiejszego Iranu), skąd szczep przywędrował do Doliny Rodanu. Nie jest pewne kto go tu przywiózł, jest natomiast wiadome, iż jest tu już obecny od czasów rzymskich. Bywa używana w połączeniu z Cabernet Sauvignon, chociaż otrzymuje się z niej charakterystyczne wina typu varietal. Najlepszym winom znad Rodanu potrzeba nieco czasu, by osiągnęły możliwie najlepszą jakość. Syrah zapewnia też strukturę i długowieczność innym winom francuskim, szczególnie tym z pozostałych okręgów Rodanu, Prowansji i Midi (gdzie często łączy się je z Grenache). Shiraz jest flagowym szczepem Australii, gdzie jest uprawiany w całym kraju, ze szczególnym uwzględnieniem bardziej gorących stref klimatycznych. Ponieważ jest uprawiany prawie wszędzie jest często w towarzystwie Grenache podstawą prostych win czerwonych (Australian red); w towarzystwie Cabernet Sauvignon jest już winem ciekawszym. Wina z Syrah są zazwyczaj ciemne, niemal atramentowe, o sporej kwasowości, sporej zawartości alkoholu i mocnych garbnikach, co zapewnia im dobrą strukturę i możliwość wieloletniego dojrzewania. Są wytrawne, ciężkie cieliste, z wyraźnymi nutami korzennych przypraw, pieprzu, śliwek, jagód, jeżyn i porzeczek. Bardzo dobrze znoszą dojrzewanie w dębowych beczkach.

Gamay

Szczep burgundzki, który stał się sławny dzięki winom Beaujolais, których jest podstawą.

Jakość win produkowanych z tego szczepu jest bardzo zróżnicowana i uzależniona od gleby i mikroklimatu. Wina pochodzące z crus są wyborne i nadają się do starzenia, inne natomiast są raczej przeciętne, choć, dzięki atrakcyjnej cenie i dobrze prowadzonej reklamie, bardzo popularne. Jest to odmiana wczesna, narażona tym samym na wiosenne przymrozki. Grona i owoce Gamay są duże z cienką ale za to twardą, wytrzymałą skórką. Chociaż winorośl ta udaje się na różnych typach gleb, to jednak jej ulubionym stanowiskiem są gleby granitowe lub wapienne. Zasadniczo z Gamay produkuje się młode wina, przeznaczone do szybkiej konsumpcji, co ma pozwolić cieszyć się owocowym, świeżym charakterem tych win. Są to wina przeważnie jednoodmianowe, ponieważ w przypadku mieszania Gamay z innymi odmianami łatwo traci on swoje typowe cechy i aromaty. Z drugiej strony mogą to być również poważne, bogate wina, których potencjał dojrzewania może dochodzić do 10 lat. Takie wina pochodzą z najlepszych 10 cru na północy Beaujolais, gdzie przeważają gleby granitowe i gdzie winnice są lokalizowane na łagodnie opadających zboczach.

Chociaż nikt nie stawia win Gamay na równi z wielkimi winami z Bordeaux czy Burgundii, ich siłą jest przyjemność z jaką się je pije oraz ich uniwersalność w doborze do potraw. Gamay to prawdziwie król stołu.

Dolcetto

Dolcetto w wolnym tłumaczeniu z języka włoskiego znaczy „mały, słodziutki”. Jest lokalnym szczepem Piemontu, jednym z trzech głównych obok Nebbiolo i Barbera. Wina z Dolcetto uważa się tu raczej za wina do codziennych posiłków. Najbardziej znaną wersją szczepu są wina z regionu Alba (apelacja Dolcetto d’Alba). Innymi piemonckimi regionami uprawy Dolcetto są Asti, Dogliano, Diano d'Alba i Acqui. Poza Piemontem Dolcetto występuje również w Ligurii gdzie znany jest jako Ormeasco, oraz w ograniczonej ilości w Kalifornii. Uprawia się go też i w innych miejscach na świecie, gdzie jednak odgrywa rolę głownie eksperymentalną. Szczep najlepiej udaje się na stanowiskach o gorących, słonecznych dniach i chłodnych, wilgotnych nocach. Takie zróżnicowanie temperatury, pozwala gronom dobrze dojrzeć oraz zachować na dobrym poziomie kwasowość, intensywność oraz owocowy charakter. Z odmiany tej zwykle produkuje się wina odmianowe, jednoszczepowe. Owoce o cienkiej skórce, dają wina raczej lekkie, miękkie, przyjemne o niskiej kwasowości i taninach, oraz o aromatach jeżyny i śliwek, wiśni, migdałów. Wino takie przeznaczone jest do szybkiego spożycia, podobnie jak wina z Gamay, do którego Dolcetto bywa porównywany.

Zinfandel

Niekwestionowaną stolicą Zinfandel jest Kalifornia gdzie produkuje się z tego szczepu wszystkie możliwe rodzaje win: białe, różowe i czerwone, wytrawne i słodkie, lekkie i pełne, z małą zawartością alkoholu jak i wzmacniane alkoholem, choć najlepsze rezultaty daje jako czerwone wino wytrawne ze stosunkowo dużą zawartością alkoholu powstające w stosunkowo chłodnych regionach (np. Dry Creek czy Geyserville w Sonomie). Cechą charakterystycznąZinfandel jest bardzo nierównego dojrzewania - na tej samej kiści można znaleźć zielone jagody jak i w pełni dojrzałe. Historia tego szczepu jest dość tajemnicza, przypuszczano iż szczep przywędrował z Węgier, jednakże ostatnie badania ukazują szczcególne podobieństwo do Primitivo z Apulii. Poza Kalifornią Zinfandel jest uprawiany w śladowych ilościach w RPA i Australii.

Furmint

Jest to najważniejszy biały szczep Węgier. Wykorzystywany jest do produkcji win zarówno wytrawnych, jak i słodkich. Jest głównym składnikiem wielkich i legendarnych win aszú. Furmint posiada prawie wszystkie najlepsze cechy jakie może posiadać odmiana winogron. Jest odporny na choroby i mroźne zimy (które w Tokaju bywają ostrzejsze niż na południu Polski), jak również na upalne, suche letnie okresy. Krzewy odznaczają się dużą żywotnością, bujnie rosną i długo zachowują zdolność owocowania. Grona o cienkiej skórce łatwo poddają się działaniu botrytis cinerea, czyli szlachetnej pleśni, tak ważnej dla powstania sławnych, wysuszonych gron aszú, o niezwykłej koncentracji cukru i aromatów. Jest to odmiana wcześnie pączkująca ale i bardzo późno dojrzewająca – pod koniec października. Wymaga więc pogodnych i długich jesieni (właśnie takich jak w Tokaju), jak również dobrych, słonecznych stanowisk. I to, co według mnie najważniejsze i najcudowniejsze w tej odmianie: owoce zachowują wysoką kwasowość po osiągnięciu pełnej dojrzałości i stąd szczep ten może dawać bardzo słodkie wina (np. aszú), zrównoważone jednocześnie tą nieśmiertelną kwasowością! Wina wytrawne, jakie daje Furmint, charakteryzują się jasnym, żółto-złotym kolorem, z zielonkawym odcieniem, oczywiście znakomitą kwasowością i wybitnymi aromatami przypominającymi dojrzałe jabłka, siano, oraz delikatną pieprzową nutę. Smak brzoskwiń, moreli wzbogacony poprzez starzenie w beczce o akcenty orzecha włoskiego i miodu.

„Gdybyśmy chcieli skosztować wina z każdej z 10000 odmian, to pijąc codziennie wino z innej odmiany, potrzebowaliśmy 27 lat aby zdegustować je wszystkie! A gdzie do tego jeszcze kupaże? Uff…byłoby pracy na całe życie…”

Madera

Najbardziej znanym po porto portugalskim winem wzmacnianym jest madera, pochodząca z wyspy o tej samej nazwie. To tam narodziła się idea wzmacniania win spirytusem gronowym. Wyniknęło to z obserwcji iż to co jest zabójcze dla zwykłego wina, a co stanowiło największy kłopot w czasie długich żeglarskich podróży – czyli upał i kołysanie morskich fal, nie tylko nie szkodzi, ale wręcz poprawia jakość wina, do którego wcześniej dodano spirytus gronowy. Od tego czasu maderę przechowuje się albo w magazynach wystawionych na bezpośrednie działanie promieni palącego słońca (i to wino jest cenione najbardziej, jako dojrzewające w warunkach najbliższych naturalnym), albo w pomieszczeniach, w których wysoką temperaturę zapewnia system centralnego ogrzewania. W przypadku madery bardzo istotną informacją jest również czas dojrzewania. W wielu przypadkach na etykiecie wina widnieje konkretna liczba (np. 5 czy 10), bezpośrednio mówiąca o jego wieku. Innym rozwiązaniem jest użycie odpowiednich określeń, np. Reserve – dla wina pięcioletniego, Special Reserve – dla dziesięcioletniego i Extra Reserve – dla trunku piętnastoletniego. Ważnym kryterium przy wyborze madery jest też informacja zawarta w słowie vintage; oznacza to, że jest to madera rocznikowa, zawierająca wino tylko z jednego rocznika. Wszystkie inne mogą być wynikiem kupażowania różnych roczników.

Oto cztery tradycyjne szczepy winorośli (białej) uprawianych na Maderze:

Malmsey (Malvasia), najsłodsze ze wszystkich mader, często najlepsze, ciemno-brązowe, aromatyczne, bogate, o miękkiej strukturze, ale z ostrym wykończeniem charakterystycznym dla wszystkich mader.

Bual ( Boal), jest lżejsza, nieco mniej słodka niż Malmsey, ale jeszcze wyrażnie deserowa. Uprawiana jest w południowej, cieplejszej części wyspy.

Verdelho, z kolei mniej słodka niż bual, specyficznie miękka, idealna do powolnego sączenia, raczej przed niż po posiłku. Wytrawna, ale nie tak jak Sercial. Uprawiana jest w północnej części wyspy.

Sercial, najbardziej wytrawna, najlżejsza z całej gamy mader, znakomita jako aperitif. Ze wszystkich szlachetnych odmian sercial rośnie w najchłodniejszych winnicach , na wysokości powyżej 1000 metrów. Wszystkie te madery różniące się stylem dojrzewają w beczkach od 3-15 lat, w zależności od jakości wina i potencjalnych możliwości starzenia.

Porto – Portwein

Kolejne z wyjątkowych, wzmacnianych, portugalskich win. Historię powstania Porto można przenieść z tej towarzyszącej Maderze. Oczywiście obszar produkcji jest odmienny. Portwein wytwarzany jest w dolinie rzeki Douro – obszarze wyjątkowo uciążliwym rolniczo. Do dnia dzisiejszego zbieracze ręcznie zmuszeni są składać winogrona do koszy. Winnice, w których uprawia się owoce do produkcji porto poddane są ścisłym restrykcjom. Te z nich, które otrzymają mniej niż 400 punktów na 1680, nie mają prawa do produkcji tego wina. Kontrolą jakości i klasyfikacją winnic zajmuje się powołany w 1933 roku Instituto do Vinho do Porto. Do białego porto wykorzystywane są grona takich szczepów, jak: viosinho, malvasia fina, gouvecio, czy rabigato. Odmiany te są bardzo odporne na zmieniające się warunki atmosferyczne, gdyż tutejsze lata są bardzo gorące a zimy bywają mroźne. Z kolei do czerwonego porto wykorzystuje się szczepy czerwonych winogron, do których zaliczane są: touriga, nacional, tinta, roriz, tinta barroca, tinto cão i touriga francesa. W ciągu dziesięcioleci powstało wiele gatunków porto. Jedno jest natomiast pewne: im starsze, tym lepsze, a najsmaczniejsze po upływie 20 lat. Dlatego w zwyczaju jest obdarowywanie nim chłopców z okazji chrztu. W ten sposób porto dojrzewa wraz z młodzieńcem. Przyjeło się iż nie wypada dać mniej niż baryłkę… (1 baryłka ang. = 163,65 l), albo taką beczkę, w której pomieści się zawartość 50 tuzinów butelek. Do najbardziej popularnych odmian porto zaliczyć możemy dojrzewające w butelkach ruby (rubinowe). Drugim bardzo popularnym jest tawny, które leżakuje w beczkach. Ten gatunek podczas leżakowania nabiera brunatnej barwy i jest kupażem kilku różnych roczników porto. Najlepszym, najbardziej długowieczne i najdroższym rodzajem porto jest vintage. W odróżnieniu od innych porto roczikowych (single quintq vintage, czy Colheita), vintage jest w pełni winem deklarowanym i poddane surowym regułom IVP. Tak surowym, że został określony nawet czas butelkowania - między 1 lipca drugiego roku po zbiorze a 30 czerwca trzeciego roku po zbiorze. Vintage uważane jest za jedno z najlepszych win świata, stąd zawsze jest probieżem jakości produktów danego domu winiarskiego, zwykle jest to mniej niż jeden procent produkowanego wina oraz stanowi o reputacji producenta.

Jerez – Xeres – Sherry

„Miasto Jerez powinno być w niebie”, Victor Hugo

„Jeśli penicylina potrafi leczyć chorych, to hiszpańska sherry przywraca życie umarłym”, Alexander Fleming

W ten sposób miały reagować te znankomite osobistości po degustacji kolejnego z win wzmacnianych, pochodzącego, z regionu winiarskiego w Andaluzji, którego stolicą jest miasto Jerez (od którego pochodzi hiszpańska nazwa; Sherry - angielska). Produkcja jerezu jest najbardziej skomplikowana ze wszystkich win wzmacnianych. Bazą jest białe wino wytrawne, którego proces fermentacji doprowadzony zostaje do końca. Sherry dojrzewa w tzw. systemie Solera. System ten, obrazowo mówiąc, jest serią 500 litrowych beczek stawianych jedne na drugich. Najmłodsze wina zawsze są na górze (Criaderas), na samym dole zaś rząd beczek zwanych Solera. Ten rząd służy do napełniania butelek, zwykle tylko z 30 procent ich zawartości w tym samym roku, następnie uzupełniany jest z beczek na wyższym poziomie, czyli winem młodszym. Liczba etapów tworzenia kupaży nie jest ograniczona, ale tworzy się je średnio z 4-6 rzędów beczek. W metodzie tej najważniejszy jest czas, a nie handlowe wybiegi. Ciężka praca, szlachetny i kosztowny system kupażowania wyselekcjonowanych win, który wyrównuje różnice między winami z różnych lat, zapewnia jego stałą jakość. Sherry jest oczywiście winem wzmocnionym, czyli winem do którego w procesie jego tworzenia dodaje się destylatu winnego. W przypadku porto, dodaje się alkoholu, w trakcie procesu fermentacji, aby ją zatrzymać, zanim cały cukier zamieni się w alkohol. Sherry wzmacnia się z zasady po fermentacji, do 15-15,5 procent w przypadku gatunków fino, manzanilla i amontilado i 17,5 procent w przypadku odmian oloroso. Skoro sherry jest winem kupażowanym, może więc tworzyć całą gamę kolorów i smaków. Wszystko zależy od umiejętności i smaku winiarza, chociaż wynik jego pracy nie zawsze jest do końca przewidywalny. Sherry jest winem, które samo decyduje o tym jakim chce być. W większości beczek warstwa drożdzy albo ich szczególnej formy zwanej flor, powoduje intensyfikację bukietu oraz chroni jego blado-słomkowy kolor. Ten sposób dojrzewania pod grubą warstwą drożdży tworzy jedno z największych białych win swiata - fino, żywe, klarowne, jędrne, perfekcyjnie wytrawne, ziemiste o aromacie migdałów. Serwuje się je schłodzone jako aperitif, często podawane jest do orzechów i miejscowej wędzonej szynki zwanej jamon serrano. Fino najlepsze jest świeże, możliwie najkrócej po zabutelkowaniu. Najlepiej sprzedające się marki fino to Tio Pepe od Gonzálesa Byass i La Ina z Domecq. Trunki typu sherry produkowane są w licznych regionach winiarskich na całym świecie: w Australii, Stanach Zjednoczonych, Afryce Południowej, na Cyprze.

Muscat

Z winogron szczepu muscat wytwarza się słodkie wina na całym świecie. Muscat to cała rodzina różnych odmian tego szczepu, często noszących lokalne nazwy, jak np. moscatel w Hiszpanii. Spośród wszystkich znanych win tego typu, najmocniejsze są muscaty australijskie, zwane likierowymi. Zawierają one ok. 20% alkoholu. Ich produkcja polega na łączeniu różnych metod, stosowanych w wytwórniach europejskich. Australijscy producenci pozostawiają winogrona muscat na krzakach do momentu, aż są już przejrzałe i podsuszone, a więc zawierają więcej cukru niż świeże owoce. Proces fermentacji moszczu zostaje zatrzymany przez dodanie spirytusu gronowego wtedy, gdy zawiera on jeszcze dużo naturalnego cukru. Wina muscatowe wytwarzane są również we Francji, w identyczny sposób jak portugalskie porto. We Francji wina te nazywane są vins doux naturers, co znaczy „wina naturalnie słodkie”. Portugalczycy, oprócz mocnych i słodkich win porto i madera, mają również swojego muscata – u nich, tak jak w Hiszpanii noszącego nazwę moscatel. Jest on produkowany na półwyspie Setubal. Już w początkach XX wieku nazwa Setubal Moscatel została zastrzeżona tylko dla wina z tego regionu. Specyficzną odmianą wina wzmacnianego jest hiszpański Moscatel de Valencia – wytwarzany, co łatwo wyczytać z nazwy, w okolicach Walencji. Jest to wino likierowe, charakteryzujące się tym, że w jego produkcji zupełnie pominięta została faza fermentacji; spirytus gronowy dodaje się od razu do świeżo wyciśniętego soku z różnych, mniej szlachetnych odmian muscata. Moscatel Valencia rozlewany jest do butelek z nakrętką. Doskonale się sprawdza jako dobrze schłodzony, orzeźwiający trunek podczas hiszpańskich upałów. W Republice Południowej Afryki wytwarzane jest wino ze szlachetnych odmian muscata. Metoda produkcji jest dokładnie taka sama, jak w przypadku Moscatel Valencia. W RPA nosi ono nazwę Jerepigo, wywodzącą się z języka portugalskiego. Jerepigo rocznikowe (tzn. z winogron zebranych w jednym roku) do sprzedaży trafia po mniej więcej piętnastu latach dojrzewania.

Wina lodowe

Pierwsze wino lodowe powstało we Frankonii w 1794 roku w Niemczech. Dzisiaj największym producentym tych win na świecie jest Kanada. Wina lodowe z Kolumbii Brytyjskiej należą do najlepszych. Niestety w związku z kosztownością tych win próżno ich szukać na naszym rynku… Kanadyjski Icewine jest produkowany z dojrzałych w lecie winogron pozostawionych na krzewach aż do zimy co spowodowane jest specyfiką zbiorów - grona zbierane są ręcznie w temperaturze poniżej 8 stopni Celsjusza. Całkowite odwodniony owoc pozwala na niezwykle wysoką koncentrację smaków, aromatów oraz cukrów i co najważniejsze, idealnej kwasowości ekstraktu. Wyciska się je jeszcze zmrożone, a po odzieleniu lodu, pozostaje około 5-10% moszczu o bardzo wysokiej zawartości cukru. Fermentacja jest wolna i długa. W efekcie otrzymuje się likierowe, niezwykle aromatyczne, kompleksowe, zrównoważone wino, które oferuje nieporównywalne z innymi doświadczenie smakowe. Wino lodowe charakteryzuje wyższą gęstość niż wina stołowe, unikalny, wspaniały słodki smak i zapach tropikalnych owoców, orzechów, korzeni, kwiatów. Należy zwrócić również uwagę, iż przepisy apelacyjne kategorycznie zabraniają sztucznego zmrażania winogron. Co ciekawe, że w Kanadzie w odróżnieniu od Europy wina lodowe wytwarza się również ze szczepów Merlot, Chardonnay, Cabernet Franc ( ma kolor rosé znad Loary) czy Pinot Blanc. Przykładem wina lodowego produkowane w Kanadzie jest, uważany za prawdziwy fenomen Vidal Blanc - jako jedyna hybryda posiada staus VQA (Vintner’s Quality Alliance), odpowiednik francuskiego AOC.

www.nazir.com

www.jung-lecker.pl

http://swiatwin.pl

www.swiat-alkoholi.pl

www.wikipedia.org

www.klubwina.pl

www.wineonline.pl

www.winomania.pl

www.nawidelcu.pl